LỜI GIỚI THIỆU

Xem chi tiết thư mục truyện cổ tích tại đây.

            Trong tổng số hơn 10.000 vốn tài liệu hiện có của Thư viện Trường THDL Đoàn Thị Điểm, truyện cổ tích chiếm một tỷ lệ khá lớn, khoảng 50%.

Truyện cổ tích là một thể loại chính của sáng tác tự sự dân gian, có tâm thế hư cấu, bao gồm cổ tích thần kỳ, cổ tích thế sự, cổ tích phiêu lưu và cổ tích loài vật. Truyện phán ánh những ước mơ, nguyện vọng chính đáng của con người. Thông qua các câu chuyện, toát lên nội dung có tính nhân văn và giáo dục sâu sắc: “Ở hiền gặp lành”, “Ăn ở bất nhân bất nghĩa bị quả báo”…

            Để giúp thầy cô và các em học sinh thuận tiện, dễ dàng trong việc tra cứu và tìm đọc những câu chuyện thú vị đó, để nâng cao chất lượng giảng dạy và học tập môn “Tiếng Việt” nói riêng, các môn xã hội khác nói chung, tập thể cán bộ Thư viện Nhà trường đã tập hợp 173 tác phẩm, biên soạn thành “Tập thư mục chuyên đề Truyện Cổ tích”.  

Tập thư­ mục gồm 2 phần.

      Phần I: Truyện cổ tích Việt Nam (51 tên truyện).

      Phần II: Truyện cổ tích thế giới (122  tên truyện)

Trong từng phần, các tác phẩm đã được sắp xếp theo trật tự vần chữ cái A, B, C..., và đều được đánh số thứ tự từ 1.

Tuy nhiên, lần biên soạn này, chúng tôi chỉ tập hợp những cuốn sách cổ tích chứa đựng nhiều câu chuyện. Còn những tác phẩm riêng biệt (từng truyện đơn lẻ), chúng ta có thể tra cứu tại thư viên trường.

            Hy vọng, sự ra mắt của Tập th­ư mục, sẽ giúp thầy cô và các em học sinh có thêm một cụng cụ tra cứu hữu hiệu, góp phần nâng cao chất lượng dạy và học trong Nhà trường.

            Bạn đọc có thể sử dụng Tập thư mục này tại Thư viện Giáo viên, Thư viện Học sinh và trên website http://doanthidiem.edu.vn (Mục: Hoạt động chuyên môn).

                                                                          Hà Nội, ngày 2 tháng 3 năm 2011

                                                                                           THƯ VIỆN

Truyện cổ tích là một thể loại chính của sáng tác tự sự dân gian có tâm thế hư cấu, bao gồm cổ tích thần kỳ, cổ tích thế sự, cổ tích phiêu lưu và cổ tích loài vật.

Truyện cổ tích khác biệt cơ bản với các loại hình tự sự khác ở phương diện người kể chuyện kể lại nó và người nghe thì tiếp nhận trước hết như một sự hư cấu thẩm mỹ^[1], một trò chơi của trí tưởng tượng.

Bên cạnh yếu tố hư cấu, tưởng tượng như một đặc điểm chủ yếu của thể loại, truyện cổ tích vẫn bộc lộ sự liên hệ với đời sống hiện thực, thông qua những đặc điểm về nội dung, ngôn ngữ, tính chất của cốt truyện, motip, hình tượng nghệ thuật v.v. Nhiều truyện cổ tích xuất xứ từ xa xưa phản ánh được các quan hệ xã hội nguyên thủy và các biểu tượng, tín ngưỡng vật tổ, tín ngưỡng vạn vật hữu linh. Trong khi đó, các truyện cổ tích hình thành giai đoạn muộn hơn, như thời phong kiến, thường có những hình tượng vua, hoàng hậu, hoàng tử, công chúa. Sang thời tư bản chủ nghĩa, truyện cổ tích thường chú ý hơn đến thương nhân, tiền bạc ^[1] và các quan hệ xã hội liên quan đến mua bán, đổi chác, sự tương phản giàu nghèo v.v.

Về nội dung tư tưởng, truyện cổ tích thường mang tinh thần lạc quan, có hậu, trong đó kết thúc truyện bao giờ cái thiện cũng chiến thắng hoặc được tôn vinh, cái ác bị tiễu trừ hoặc bị chế giễu^[1].

Là một thể loại truyền miệng, truyện cổ tích thường có nhiều dị bản. Sự dị bản hóa tác phẩm có thể được nhìn nhận do các dân tộc trên thế giới có những điểm chung nhất về văn hóa, lịch sử, sinh hoạt, lối sống; đồng thời cũng có những đặc điểm riêng trong nếp sống, đặc điểm lao động, sinh hoạt, điều kiện tự nhiên tùy từng dân tộc. Thêm vào đó những người kể truyện cổ tích thường mang vào các truyện họ kể những nét cá tính riêng, sự thêm thắt nội dung theo những ý đồ nhất định.

[sửa] Lịch sử nghiên cứu truyện cổ tích

Những nhà nghiên cứu và sưu tầm văn học dân gian từ thế kỷ 19 ở Đức, thuộc trường phái thần thoại học, như Schelling, anh em nhà Schlegel, anh em nhà Grimm xem truyện cổ tích là "những mảnh vỡ của thần thoại cổ"^[1]. Các nhà nghiên cứu so sánh chú ý đến sự trùng hợp các sơ đồ cốt truyện và motip riêng lẻ trong truyện cổ tích của các dân tộc khác nhau.

Bên cạnh đó, những người theo trường phái nhân loại học (hay còn gọi là tiến hóa luận) ở Anh nửa sau thế kỷ 19, như E. Tylor, A. Lang, J. Frazer xây dựng lý thuyết về cơ sở thế sự và tâm lý của cái mà họ gọi là "các cốt truyện tự sinh của truyện cổ tích"^[1], nhấn mạnh rằng truyện cổ tích trùng hợp đồng thời với sự tồn tại của hoang dã. Theo trường phái thần tượng học mà đại biểu là Mar Müller, Gaston Paris, Angelo de Gubarnatic, trong cổ tích có sự lan truyền của thần bí cổ đại, thần thoại về mặt trời, thần thoại về bình minh. Trường phái văn hóa với các đại biểu như Benfey, Consquin lại đi tìm nguồn gốc cổ tích dân gian ở Ấn Độ. Bên cạnh đó, trường phái nghi thức chủ nghĩa gồm nhiều các nhà bác học Anh cho rằng cổ tích là những nghi thức cổ truyền còn tồn tại dấu vết đến ngày nay^[2].

Nhà nghiên cứu Lazăn Săireanu người Rumani phân loại truyện cổ tích của các dân tộc Roman nói chung và truyện cổ tích Rumani nói riêng thành hai nhánh chính là truyện thần thoại hoang đường và truyện tâm lý^[2]. Trong mỗi nhánh ông lại phân chia thành nhiều ngành và dưới các ngành lại là các thể loại, các kiểu, chẳng hạn ngành "ba anh em trai", gồm kiểu anh em sinh đôi và kiểu anh em kết nghĩa; ngành "đàn bà trong lốt cây cỏ", ngành "thú vật trả nghĩa" v.v.